Print deze pagina

Jaarverslag 1998 Taakgroep Geschiedenis

De Hollandse Cirkel

Wanschaff theodoliet (ca. 1900)Dou en de Hollandse Cirkel

In 1979 ging de toenmalige Rijkscommissie voor Geodesie over tot de instelling van de Werkgroep Geschiedenis der Geodesie. Omdat de structuur van de NCG thans geen werkgroepen meer kent en de geschiedenis der geodesie als onderwerp niet past in haar fundamenteel wetenschappelijke programma, nam de NCG in 1996 het besluit om te zien naar mogelijkheden om de belangen van deze geschiedkundige discipline op andere wijze te doen behartigen. Tevens om de mogelijkheden van een meer beroepsmatige benadering van de geodetische geschiedkunde te onderzoeken, werd daarom op 31 januari 1997 de Taakgroep Toekomst van de Geschiedenis der Geodesie ingesteld met voornamelijk vertegenwoordigers van de geodetische rijksoverheidpraktijk en het onderwijs als leden: prof.dr.ir. L. Aardoom (voorzitter; bestuurslid van de NCG en voorzitter van de Werkgroep Geschiedenis der Geodesie), ing. W.A. van Beusekom (Meetkundige Dienst RWS), ir. A.A.Ph.J.M. van Lamsweerde (Afdeling Geodesie, TU Delft), ir. J. van der Linde (Topografische Dienst), ir. P. van der Molen (Kadaster en voorzitter Stichting Geodesia), drs. L.C. Palm (lid Werkgroep Geschiedenis der Geodesie) en ir. S.W.P. Pulles (Dienst der Hydrografie, tot zijn vertrek vandaar per 1 oktober 1997); de heer J. van Eck werd adviserend lid en als uitvoerend secretaris van de NCG werd de heer F.H. Schröder bij het werk van de Taakgroep betrokken.

In het bijzonder kreeg de Taakgroep de opdracht te verkennen hoe ter bevordering van de geodetische geschiedkunde, als discipline van de wetenschaps- en techniekgeschiedenis, een stichting zou kunnen worden gevormd met geodetische overheids- en particuliere instellingen, het geodetisch onderwijs en eventueel anderen als deelnemers. Op 20 oktober 1997 kon de Taakgroep het van haar gevraagde rapport aan de NCG aanbieden. Wetend dat de benodigde middelen inmiddels door de gezamenlijk partijen waren toegezegd, gaf de Commissie op 4 december van dat jaar de Taakgroep opdracht de oprichting van de stichting voor te bereiden.

De Taakgroep heeft daartoe in 1998 nog viermaal vergaderd. Hierbij werd in het bij-zon-der aandacht besteed aan de werkwijze van de stichting, uitmondend in een concept voor de statuten, dat met juridische ondersteuning van de Dienst van het Kadaster en de Openbare Registers (het Kadaster, structureel vertegenwoordigd in de NCG) werd opgesteld. Gezien haar doelstelling, dubbelzinnig genoemd naar een in de 17de eeuw uitgevonden landmeetkundig instrument, kon 'De Hollandse Cirkel' op 16 juni ten overstaan van notaris mr. C.H.A. Wille te Apeldoorn worden opgericht. De Taakgroep kon op 24 augustus onder dankzegging worden gedechargeerd.

'De Hollandse Cirkel' heeft de uitbreiding en verbreiding van de kennis betreffende de geschiedenis der geodesie als algemeen doel, met nadruk op de Nederlandse beoefening daarvan, zowel hier te lande als elders. De geschiedenis van de beoefening van de geodesie wordt hierbij gezien als onmisbaar voor een beter begrip van de ontwikkeling van het vakgebied en als een belangrijk middel om de huidige betekenis van het vakgebied te presenteren. Om dit doel te bereiken stelt de stichting zich tot taak activiteiten te bevorderen als:

  • de tracering en beschrijving van het 'geodetisch erfgoed', als zakelijke nalatenschap van vroegere beoefenaars van de geodesie;
  • het aanleggen en onderhouden van verzamelingen van geodetisch erfgoed;
  • het ontsluiten en exposeren van het geodetisch erfgoed, zowel voor wetenschappelijk als educatief gebruik;
  • geodetisch-historisch onderzoek;
  • de publicatie van de resultaten van geodetisch-historisch onderzoek;
  • het onderwijs in de geschiedenis der geodesie;
  • de contacten met andere geschiedkundige disciplines, speciaal met die op het gebied van wetenschap en techniek;
  • de verstrekking van informatie over de geschiedenis der geodesie.

In het bijzonder ziet de stichting zich in de eerste drie jaren geplaatst voor de opdracht structurele middelen te werven voor de uitvoering van haar programma op langere termijn.

Het eerste bestuur van 'De Hollandse Cirkel' wordt gevormd door vertegenwoordigers van de deelnemende instellingen: de NCG, het Kadaster, de Meetkundige Dienst van de Rijkswaterstaat, de Topografische Dienst, de Dienst der Hydrografie, de Afdeling Geodesie van de TU Delft, het ITC, de Vereniging van Nederlandse Bedrijven in de Geodesie en Geo-informatie (VNBG) en de Stichting 'Geodesia'. Dagelijkse zaken worden gedaan door de voorzitter (prof.dr.ir. L. Aardoom), de secretaris (ir. P. van der Molen) en de penningmeester (ir. A.A.Ph.J.M. baron van Lamsweerde). Vanuit het kantoor van de stichting ('het bureau') - evenals dat van de NCG ondergebracht bij de Afdeling Geodesie in Delft - zullen de activiteiten van de stichting worden gecoördineerd. De stichting wil de uitvoering van programma's van gespecialiseerde werkgroepen - niet te vergeten dat van de Werkgroep Geschiedenis der Geodesie - stimuleren.