Print deze pagina

Jaarverslag 2005 Subcommissie Geodetische Infrastructuur en Referentiesystemen

De referentiestations van NETPOS (Netherlands Positioning System) en de dekking van het systeem.
NETPOS-antenne en mast
Kalibratie robot met NETPOS-antenne en mast


Activiteiten van de Subcommissie

In 2005 is de notitie Functie Subcommissie Geometrische Infrastructuur opgesteld. In deze notitie worden de plaats en de functie van de Subcommissie aangegeven in de context van de organisatorische situatie in Nederland. Tevens stelt de Subcommissie hierin voor haar naam te wijzigen in Subcommissie Geodetische Infrastructuur en Referentiesystemen. Dit omdat het om een specifiek geodetisch kennisgebied gaat en bovendien de naam geodetisch beter past bij een werkgebied dat inhoudelijk deels uit geometrische en deels uit fysische modellen en systemen bestaat.

Van het Dagelijks Bestuur van de NCG ontving de Subcommissie op 21 juni een reactie op deze notitie. Het Dagelijks Bestuur kan zich goed vinden in de door de Subcommissie opgestelde notitie en is akkoord met de voorgestelde taakomschrijving en de nieuwe naam van de Subcommissie.
Het Dagelijks Bestuur verzocht de Subcommissie in haar reactie ook om een studie te doen naar de argumentatie voor het leggen van de verantwoordelijkheid van de geometrische infrastructuur bij één instantie, waarbij de nadruk ligt op de wetenschappelijke en technische aspecten. De Subcommissie is over deze materie niet tot een eensluidend oordeel kunnen komen en heeft vervolgens een studie naar de situatie hier en in de omliggende landen geïnitieerd.

De Subcommissie is in 2005 driemaal bijeengeweest voor respectievelijk de 49e, 50e en 51e vergadering op 18 januari, 18 mei en 5 september. De Subcommissie heeft het Werkplan 2005 - 2007 opgesteld. In maart 2005 is de tweetalige (Nederlands en Engels) publicatie De geodetische referentiestelsels van Nederland. Definitie en vastlegging van ETRS89, RD en NAP en hun onderlinge relaties. Geodetic reference frames of the Netherlands. Definition and specification of ETRS89, RD and NAP and their mutual relationships in de Groene reeks van de NCG gepubliceerd. De website van de Subcommissie op www.ncg.knaw.nl is, samen met de overige onderdelen, geheel herzien.


Infrastructuur

ETRS89-infrastructuur en AGRS.NL

Het Actief GPS Referentie Systeem Nederland (AGRS.NL) is de basis van de geometrische infrastructuur van Nederland. Een systeem voor de automatische processing van de data van AGRS.NL bij de Adviesdienst Geo-informatie en ICT (AGI) van Rijkswaterstaat berekent op basis van de Bernese Software de dagelijkse posities voor de AGRS.NL- en de omliggende EUREF- en IGS-stations (European Reference Frame; International GPS Service). AGI en het Kadaster gebruiken het AGRS.NL voor het bepalen van punten van lagere orde verdichtingen zoals GPS-kernnetpunten en referentiestations van Real Time Kinematic (RTK) netwerken, waaronder het Kadastrale netwerk NETPOS (Netherlands Positioning System). In 2005 was de gemiddelde beschikbaarheid 99 % (exclusief IJmuiden), in 2004 was die 97,5%.

Sinds eind 2004 is het AGRS.NL-station IJmuiden, op het peilmeetstation aldaar, actief. In 2005 is, door problemen met de verbinding, slechts gedurende 55% van de tijd data verzameld. In 2005 zijn van het station IJmuiden nauwkeurige coördinaten bepaald en de datakwaliteit en de beschikbaarheid werden gemonitord. De geplande installatie van een ADSL-dataverbinding is nog niet voltooid.

Door de opkomst van RTK-netwerken, die de gebruiker in staat stellen om direct een positie met centimeternauwkeurigheid in het terrein te bepalen, zijn er sinds 2004 geen betalende abonnees meer voor de data van het AGRS.NL. Ook in 2005 werden de data van het AGRS.NL, via de TU Delft, gebruikt voor wetenschappelijke doeleinden.

RD-infrastructuur en NETPOS

Op 17 oktober 2005 is het Kadastrale netwerk voor Real Time Kinematic (RTK) satellietplaatsbepaling onder de naam NETPOS (Netherlands Positioning System) in gebruik gesteld. Vanwege het toenemende belang van satellietmetingen voor het kadastrale proces en om onafhankelijk te zijn van particuliere aanbieders op dit terrein heeft het Kadaster voor dit eigen netwerk gekozen. NETPOS bestaat uit 31 ontvangers, allen binnen Nederland. NETPOS verwerkt naast GPS (Global Positioning System) ook de signalen van de Russische tegenhanger, het GLONASS-systeem (Global Navigation Satellite System).
Het Ministerie van Verkeer en Waterstaat, hierin vertegenwoordigt door AGI, heeft een gebruikslicentie voor NETPOS. Het KNMI gebruikt, als onderdeel van V&W, de NETPOS-data voor waterdampschattingen van de atmosfeer.

NAP-infrastructuur

In 2005 is de 3e Planperiode voor het onderhoud van het NAP (Normaal Amsterdams Peil) volgens de planning voortgezet. In deze 3e Planperiode van 1997 t/m 2006 wordt 30.000 km secondaire waterpassing uitgevoerd.

In 2005 zijn de data van de 5de Nauwkeurigheidswaterpassing naar het Bundesamt für Kartographie und Geodäsie (BKG) in Leipzig gezonden. Om het Europese hoogtenet EUVN-DA (European Vertical Reference Network Densification Array) te kunnen verbinden met het Europese waterpasnet UELN 2005 (United European Levelling Network) is een update van de data van de 15 GPS-stations die deel uitmaken van EUVN-DA naar het BKG gezonden.

Zwaartekrachtinfrastructuur

In 2005 verscheen een rapport over de analyse van de absolute zwaartekrachtmetingen in Nederland. In 2004 werden vijf stations gemeten door Olivier Francies van het European Center for Geodynamics and Seismology in samenwerking met DEOS-PSG (Department of Earth Observation and Space Systems, Physical and Space Geodesy, TU Delft): Epen, Kootwijk-KOSG, Kootwijk-Watertoren (nieuw), Westerbork-WAGO en Zundert. De metingen op het station Kootwijk-KOSG werden voor de laatste keer gedaan; vanaf 2005 is dit station gesloten. In plaats daarvan is een nieuw meetpunt ingericht in de Watertoren dichtbij Kootwijk-KOSG.
DEOS-PSG is begonnen met onderzoek naar de realisatie van een nauwkeurig verticaal datum door middel van absolute zwaartekrachtmetingen. Hiervoor is op het station Westerbork-WAGO een netwerk van sensoren geïnstalleerd, dat informatie levert over verschillende geofysische processen, waaronder atmosfeer, grondwater, regenval en bodemvochtigheid. Continue zwaartekrachtmetingen worden met meerdere relatieve gravimeters uitgevoerd en vervolgens geanalyseerd.


Internationale samenwerking

De Nederlandse activiteiten zijn aan de hand van een nationaal rapport toegelicht op het EUREF2005 Symposium in Wenen. Tevens is een presentatie gehouden onder de titel NETherlands POsitioning Service (NETPOS) A Real Time Kinematic Network for the Netherlands. Nederland werd op het symposium vertegenwoordigd door ir. J. Van Buren, ir. A.J.M. Kösters, ir. J. Lesparre en dr.ir. H. van der Marel. Riga (Letland) is kandidaat voor het EUREF-symposium in 2006. De EUREF Technical Working Group (ETWG), het uitvoerende orgaan van EUREF waarin dr.ir. H. van der Marel zitting heeft, is gedurende het verslagjaar driemaal bijeengeweest.